Is iedereen muzikaal? [Dutch]

Iedereen is muzikaal. Deze nogal stellige uitspraak heb ik in de afgelopen jaren herhaaldelijk verdedigd in allerhande gesprekken, colleges en publiekslezingen. Zij fungeerde in m’n onderzoek als inspirerende en richtinggevende werkhypothese, maar wel een die telkens om herijking vroeg. Want wat verstaan we precies onder muzikaliteit? En wie is iedereen? 

Met muzikaal bedoel ik niet ‘virtuoos’ of ‘conservatoriumwaardig’, maar het basale vermogen om muziek te herkennen of eraan deel te nemen, om te luisteren en te waarderen. 

Met iedereen doel ik op álle mensen. Niet iedereen is uitvoerder of componist, wél beschikt ieder mens over een capaciteit voor muziek. Die aanleg is vroeg zichtbaar: al vanaf de geboorte reageren baby’s op ritme en melodische contour, ruim voordat taal de meeste aandacht opeist. Ervaring vormt en kleurt die muzikaliteit vervolgens levenslang; formele scholing is geen voorwaarde. 

Ook zonder opleiding, en zelfs bij neurologische of sensorische beperkingen (muzikaliteit heeft niet zoveel met ons gehoor te maken), blijkt muzikaliteit in uiteenlopende vormen aanwezig. Maar ook, en dat zullen we in dit boek ontdekken, delen we verschillende aspecten van muzikaliteit met andere dieren. 

Maar hoe onderzoek je dat? Wetenschap heeft immers meer nodig dan goed klinkende oneliners. Het vereist een zorgvuldig zoeken naar verklaringen: patronen ontleden, aannames toetsen. Ze vraagt om precisie, repliceerbaarheid, maar ook om kritiek en twijfel. Nu is ‘onderzoek’ wel een erg algemene term. 

Ik gebruik daarom de afgelopen tijd graag het woord uitvogelen. Het benadrukt zowel het risicovolle als het plezier van nieuwsgierig zijn — het verkennen zonder precies te weten waar het toe zal leiden. 

Uitvogelen is daarom geen rechte lijn van hypothese naar conclusie, maar een cyclisch proces van observeren, veronderstellen, bijstellen en opnieuw proberen. Een patroon wordt herkend, een hypothese getoetst, een gevolg onderzocht — en dan verschuift het perspectief weer, alsof het onderwerp zelf vraagt om een alternatieve of aanvullende blik. 

E.e.a. staat in scherp contrast met de toenemende nadruk op controle en voorspelbaarheid binnen veel empirische disciplines. In de psychologie bijvoorbeeld heeft het preregistratie-paradigma — waarin hypothesen, methoden en analyses vooraf worden vastgelegd — het veld transparanter gemaakt, maar ook minder beweeglijk. De experimentele opzet garandeert betrouwbaarheid, maar maakt het moeilijker om onverwachte patronen te herkennen of betekenisvolle afwijkingen te volgen. Uitvogelen erkent juist de waarde van exploratie, van de waarneming die zich niet laat voorspellen of plannen, maar wél tot nieuw inzicht kan leiden. 

In de wetenschapsfilosofie wordt die ontdekkingsfase, van ‘opperen’ en daarna exploreren, gezien als een belangrijke stap die voorafgaat aan toetsing. Zonder de vrijheid om te verkennen, om intuïtief verbanden te leggen en om onverwachte patronen te volgen, kan de wetenschap soms vervallen tot het simpelweg bevestigen van wat al vermoed werd. 

Die combinatie van controle en verbeelding is essentieel, zeker in onderzoek naar muzikaliteit. Muziek raakt immers aan zowel natuur als cultuur, aan biologische mechanismen én aan subjectieve ervaring. Zulke verschijnselen laten zich niet reduceren tot één methode of discipline. Ze vragen om een open, interdisciplinair perspectief. Uitvogelen is in die zin meer dan een metafoor. Het verwoordt een onderzoekspraktijk die nieuwsgierigheid centraal stelt en voortschrijdend inzicht niet als zwakte beschouwt maar als noodzakelijke voorwaarde voor begrip. Alleen door die open, verkennende houding kunnen we, denk ik, iets leren over de aard van muzikaliteit, bij mens én dier. 

Een derde thema, dat richtinggevend is gebleken voor het onderzoek, is het idee dat muziek meer is dan simpelweg ‘geordend geluid’. Muziek ontstaat pas in de wisselwerking tussen klankproductie en de waarneming, tussen de uitvoerder die de muziek vormgeeft en de luisteraar die er betekenis aan toekent, zich laat verrassen of juist verveelt. In die interactie wordt bijvoorbeeld muzikale spanning tot stand gebracht: de musicus articuleert een ritmisch patroon; de luisteraar projecteert een metrische regelmaat en ervaart de syncopen als afwijkingen, die plezierige spanning genereren. Ontbreekt die specifieke verwachting bij de luisteraar – gebaseerd op aanleg, voorkeur en ervaring –, dan blijft het ritmisch patroon gewoon saai. In die zin is muziek niet alleen geluid, maar ontstaat zij in de interactie tussen de muziek én de luisteraar. Zonder luisteraar geen muziek. 

Een laatste thema houdt me vooral de laatste jaren bezig: de realisatie dat we muzikale dieren zijn. Muzikaliteit is niet enkel een culturele verworvenheid, maar ook een samenstel van biologische eigenschappen. Muzikaliteit is in die zin ouder dan muziek zelf, mogelijk zelfs ouder dan taal. Zij is geworteld in de evolutie van de mensachtigen en, dieper nog, zichtbaar in gedragingen van andere dieren: in ritmisch meebewegen bij andere primaten, in de complexe melodische structuren van walviszang, of in de gevoeligheid voor timbre (klankkleur) bij zangvogels. 

Het wordt steeds duidelijker dat muzikaliteit niet simpelweg een bijkomstigheid is, een bijproduct van taal of spraak, maar een unieke, basale eigenschap van sociale diersoorten. In dat licht is muziek geen uitvinding van de mens, maar een verschijnsel dat zich via ons verder heeft ontwikkeld: hoewel divers en complex van aard, wordt het gedragen door een reeks evolutionair oude, biologisch verankerde mechanismen. 

Waarom heeft dat inzicht zo lang op zich laten wachten? Het antwoord ligt, ten minste gedeeltelijk, in onze manier van kijken. Eeuwenlang hebben we onze aandacht gericht op kunst en vliegwerk — op de virtuositeit van het muziek maken —, voortbouwend op het verheven ideaal van de westerse muziekpraktijk. Muziek werd beschouwd als een esthetisch hoogtepunt van menselijke kunnen, iets om te bewonderen, verheven op het podium, soms zelfs letterlijk met een hekje eromheen. 

Toch wezen verschillende wetenschappers al eerder op een andere, fundamentelere werkelijkheid. De etnomusicoloog John Blacking betoogde decennia geleden dat muziek niet enkel een culturele constructie is, maar een universele menselijke activiteit, geworteld in sociale interactie. Antropoloog Jerome Lewis beschreef hoe de zang en ritmes van ede BaYaka in het Congolese regenwoud diep verweven zijn met hun dagelijks leven, hun ecologie en hun sociale relaties. En socioloog en etnomusicoloog Alan Lomax legde met zijn bandrecorder in de vorige eeuw de stemmen van boeren, arbeiders en predikers vast in het Amerikaanse zuiden, waarmee hij liet zien dat musiceren niet gebonden is aan opleiding, podium of notenschrift. 

Het werk van deze pioniers onthult wat wij lange tijd over het hoofd zagen: dat muziek niet slechts een luxe is. Ze maakt meer deel uit van het alledaagse leven dan we over het algemeen denken. Muziek is overal — in spel, in rituelen, in arbeid, in zorg — en daarmee wezenlijker voor het menselijk bestaan dan we gewoonlijk aannemen. 

 

Muziek wordt veelal als overbodige franje gezien: ze stilt geen honger en verlengt geen leven. Een nauwkeuriger blik suggereert echter het tegendeel. Een blik die bestaat uit observatie, experiment en redenering; de volledige gereedschapskist van alfa-, bèta- en gammawetenschappen in samenhang. De neurowetenschappen leveren kennis over perceptie en de rol van beloningssysteem in het ervaren van muziek; de cognitiewetenschappen leveren kennis over aandacht, verwachting en ons geheugen; de antropologie over praktijken en context; de muziekwetenschappen over structuur, vorm en uitvoering. 

 

Zo groeit stap voor stap een vollediger beeld van wat muzikaliteit is of kan zijn: een fundamenteel menselijke, en in belangrijke mate met andere dieren gedeelde capaciteit voor muziek, waar we een hoop betekenis, troost én plezier aan kunnen beleven.

Is muziek het nieuwe paracetamol? [Dutch]

Soms blijft een woord of een hele zin hangen. Deze week stond in het Financieele Dagblad een opiniestuk van Jet Bussemaker met de wervende titel: Kunst verdient prominentere plek in zorgbeleid. Sympathiek, en er zijn zeker goede argumenten voor aan te voeren (vgl. het Paleissymposium in november 2025, dat over het belang van muziek ging).

Toch viel mij vooral de streamer op —"Patiënten die tijdens een operatie naar muziek luisteren, ervaren minder pijn en angst, blijkt uit onderzoek"— en vooral het woordje 'tijdens'... dat was inmiddels toch uitgezocht? 

FD van 10 juni 2026

Ik moest meteen denken aan het Mozart-effect. Een jaar of vijfentwintig geleden werd muziekonderwijs graag verdedigd met het argument dat muziek je slimmer zou maken. Een aantrekkelijk idee, natuurlijk. Wie wil er geen slimmere kinderen? Maar precies daar ging het mis. Zoals psycholoog E. Glenn Schellenberg ooit fraai opmerkte: de lobby van het muziekonderwijs schoot zichzelf in de voet. Ze maakten intelligentie belangrijker dan muziek zelf. Dat was nergens voor nodig. Muziek heeft een intrinsieke waarde:

 „Die cheerleaders van muziekonderwijs hebben zich in de voet geschoten door erop te hameren dat muziek je slimmer maakt, dat het goed is voor alles. Nu dat niet zo blijkt te zijn, is hun belangrijkste argument van tafel. Ze hadden moeten zeggen: muziek maakt dat we kunnen dromen, dansen, bewegen. Muziek is belangrijk op zichzelf.” – NRC, 25 augustus 2017.

Met kunst in de zorg dreigt iets vergelijkbaars. Natuurlijk kan kunst bijdragen aan welzijn. Natuurlijk kan muziek, dans, theater of beeldende kunst iets doen met stemming, aandacht, pijnbeleving of sociaal contact. Daar bestaat overtuigend onderzoek naar. Maar het woord “bewijs” vraagt hier om voorzichtigheid. En de claim genoemd in de streamer van het Opinie-stuk is eenvoudig te weerleggen (zie bijv. m'n eerdere blog, en stukken in Volkskrant en Trouw).

Wetenschap levert zelden bewijs in de wiskundige zin. Ze levert voortschrijdend inzicht, betere metingen, scherpere vragen, soms stevige aanwijzingen. En soms ook resultaten die later genuanceerd, afgezwakt of weersproken kunnen worden. Dat is geen zwakte van wetenschap. Dat ís wetenschap. 

NRC, 20 mei 2014.

Daarom word ik wat onrustig van stellige claims als: 'het bewijs is gevonden'. Zeker wanneer afzonderlijke bevindingen vervolgens worden opgetild tot beleidsslogan. Dan wordt kunst een goedkoop medicijn, een cultureel paracetamol met subsidiepotentieel.

Dat lijkt me te klein gedacht. Kunst verdient een plek in de zorg omdat mensen meer nodig hebben dan behandeling alleen. Omdat ziekte niet alleen een biologisch probleem is. ‘Helend’ is wat dat betreft een beter woord dan ‘genezend’.

Is kunst dan goedkoper dan medicijnen? Misschien soms. Maar dat is vermoedelijk niet haar beste argument. Kunst is geen korting op zorg. Ze is eerder een raam in een kamer waar je te lang naar dezelfde muur hebt gekeken.

Celebrate Blogging?

Apie, MCG's AI Assistent.

Back in July 2006, I was wondering whether the world really needed yet another blog. It was a fair question then, and I have asked myself the same thing at pleasingly regular intervals ever since. And yet, inconveniently, I seem to be enjoying it more than ever: writing small notes about research papers I come across, and tricking myself into reading them rather more carefully than I otherwise might. 

Many of these posts began as modest exercises in thinking aloud, though some later escaped into articles, lectures, or teaching. Others became answers to questions that kept returning, often from high-school and university students, or from journalists with a curiosity about the Mozart effect, musical taste, catchy songs, our sense for rhythm, musical animals, and the possible origins of music (N.B It now serves as the database for Apie, MCG's Mascotte and AI Assistent, that tries to answer the questions that come in regularly).

Nature Editorial (2 June 2026)

Of course, blogging has been declared obsolete so often that it now seems to enjoy a surprisingly active afterlife [1,2,3]. First came social media, then podcasts, newsletters, Substack, Instagram reels, TikTok, and whatever is currently replacing whatever replaced the thing before that. So yes, this may now be a mildly archaeological and boomerisch corner of the internet. 

Nevertheless, next month this blog celebrates its twentiest birthday. And this emeritus will simply hack on, if you don't mind :-). 

Related blogs

    [1] Is blogging outdated? [June 2011] 

    [2] Wetenschap in de blogosfeer? [March 2012] 

    [3] Is blogging not completely outdated? [July 2012] 

References 
Scientists in the future will not read articles like this (2026). Nature, 654, 8. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01723-1

Batts, Shelley A., Anthis, Nicholas J., & Smith, Tara C. (2008). Advancing Science through Conversations: Bridging the Gap between Blogs and the Academy. PLoS Biology, 6 (9), 240-245 doi: 10.1371/journal.pbio.0060240 

Saunders, M. E., Duffy, M., Heard, S., Kosmala, M., Leather, S., McGlynn, T., Ollerton, J., & Parachnowitsch, A. L. (2017). Bringing ecology blogging into the scientific fold: measuring reach and impact of science community blogs. Royal Society Open Science. https://doi.org/10.1098/rsos.170957 

Rahate, V. V. (2023) Unveiling the Blogosphere: Exploring the Evolution, Impact, and Future of Blogging. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology, 129–136. https://doi.org/10.48175/ijarsct-12021

Was muziek vroeger complexer? [Dutch]

Foto’s Getty Images, uit het besproken NRC artikel.

Hoe je muziek representeert op een manier die werkelijk iets zegt over haar structuur en ervaring, is al decennialang een centraal probleem binnen de muziektheorie, cognitieve musicologie en computationele muziekwetenschap. Wie ooit een ISMIR- of ICMPC-conferentie heeft bezocht, weet hoe principieel die vraag is: elke representatie (denk bijvoorbeeld aan de westerse muzieknotatie) maakt sommige eigenschappen zichtbaar en duwt andere naar de achtergrond. Wat een model kan vinden, hangt rechtstreeks samen met wat je vooraf besluit als muziek te coderen.

MIDI is daarvan misschien wel het bekendste voorbeeld. Het is in de jaren tachtig ontwikkeld als praktisch communicatieprotocol voor elektronische toetsinstrumenten — synthesizers, keyboards, digitale piano’s: welke toets wordt wanneer ingedrukt, hoe hard, en hoe lang. Een pianouitvoering is er goed mee te vast te leggen en te repliceren, maar het is natuurlijk alles behalve een realistische afspiegeling van hoe muziek gehoord, onthouden, gemaakt of gewaardeerd wordt.

NRC Opinie & Debat, 22 mei 2026

Tegen die achtergrond leest het artikel in Scientific Reports, dat deze week in de wetenschapsbijlage van het NRC werd besproken, als een technologisch indrukwekkende, maar theoretisch opvallend naïeve exercitie. De auteurs analyseerden zo’n twintigduizend MIDI-bestanden met behulp van netwerkanalyse, waarbij noten worden voorgesteld als knopen en overgangen tussen noten als verbindingen. Het resultaat oogt mathematisch elegant. Alleen: de muzikale werkelijkheid waarop die elegantie zou moeten slaan, is onderweg grotendeels verdwenen.

Want wat hier “muzikale complexiteit” heet, blijkt in feite vooral variatie in toonhoogteovergangen te meten (welke toets werd na een voorgaande toets ingedrukt). Ritme, metrum, dynamiek, articulatie, timbre, meerstemmingheid, vormopbouw — de dimensies waarin veel muziek haar spanning, identiteit en emotionele werking ontleent — spelen nauwelijks of geen rol. Een Bach-fuga, een compositie voor Javaanse gamelan of een solo van John Coltrane zijn hopeloos verloren.

Dat is geen onschuldige vereenvoudiging. Het bepaalt direct welke conclusies je überhaupt kunt trekken. Wie muziek reduceert tot toonhoogtenetwerken, zal uiteindelijk vooral patronen in toonhoogtenetwerken ontdekken. Dat klinkt triviaal, maar precies die cirkelredenering sluipt hier voortdurend binnen.

Ook het gebruik van MIDI-data zelf wringt. Partituurachtige invoer en expressieve uitvoeringen worden vrijwel identiek behandeld, waardoor rubato, microtiming en uitvoeringsnuance effectief worden weggefilterd. Polyfonie wordt bovendien teruggebracht tot opeenvolgingen van nootclusters, zonder serieuze modellering van stemvoering, contrapunt of harmonische functie. Muziek wordt daarmee behandeld alsof zij primair een lineair pad door toonhoogteruimte is. Een opmerkelijke aanname voor een studie die pretendeert iets algemeens te zeggen over muzikale evolutie.

De omgang met transpositie maakt het probleem nog scherper. De kernnetwerken zijn gebaseerd op absolute toonhoogtes, terwijl slechts een deel van de embeddings intervalrelaties transpositie-invariant behandelt. Daarmee raakt het model verstrikt in een van de oudste inzichten uit de muziekcognitie: mensen luisteren doorgaans relatief, niet absoluut. Een melodie blijft herkenbaar wanneer zij een toon hoger wordt gespeeld. Het model lijkt dat inzicht maar half te begrijpen.

Toch trekken de auteurs vervolgens de forse conclusie dat muziek door de tijd heen “eenvoudiger” zou zijn geworden. Dat is een nogal spectaculaire claim voor een analyse die blind blijft voor productie, timbre, ritmische gelaagdheid, studiotechniek en performatieve subtiliteit — kortom: voor vrijwel alles waarin veel hedendaagse muziek juist haar complexiteit organiseert. Misschien is complexiteit helemaal niet verdwenen, maar verplaatst. Van melodische variatie naar klankkleur. Van harmonische modulatie naar microtiming. Van noot naar sound.

En daar wringt uiteindelijk het diepste probleem. Muziek bestaat niet uit symbolen. Een MIDI-bestand is geen muziek, hooguit een recept, een uitvoeringsprotocol (in het geval van een pianouitvoering). Wie de geschiedenis van muziek probeert te begrijpen via zulke abstracties, loopt het risico hetzelfde te doen als iemand die de evolutie van spreektaal (of dialecten) reconstrueert op basis van spreadsheets met letterfrequenties. Je vindt ongetwijfeld patronen. Maar de stem zelf — timing, intonatie, aarzeling, nadruk, ademhaling — is dan al verdwenen voordat de analyse begint.

Referenties
Di Marco, N., Loru, E., Galeazzi, A. et al. (2026). Decoding the evolution of melodic and harmonic structure of Western music through the lens of network science. Sci Rep 16, 11121. https://doi.org/10.1038/s41598-026-42872-7

Do bumble bees sense rhythmic patterns?

Zeng et al. (2026, Science) reported an intriguing study of rhythmic pattern discrimination in bumble bees (Bombus terrestris). However, the claim that “[bumble bees] form robust abstract rhythm representations” may be somewhat premature.

Overall, the study is fascinating: bees learned to discriminate flashing temporal patterns and appeared to generalize across tempi and sensory modalities. But a key question is whether this shows rhythm abstraction, or whether simpler temporal cues could explain the results.

A defining feature of rhythm cognition is tempo invariance: recognizing a temporal pattern when all its intervals are proportionally stretched or compressed. In Zeng et al.’s tempo-generalization experiment, however, flash durations varied while the silent gaps reportedly remained fixed at 100 ms. This means the test stimuli were not true proportional transformations of the training stimuli. Instead, they combined changing flash durations with fixed inter-flash gaps. That weakens the interpretation that bees recognized an abstract rhythmic relation.

There is also a simpler possible strategy. Bees may not have encoded the full pattern, but instead relied on local cues such as immediate element repetition or matching familiar temporal fragments such as a particular flash-plus-gap combination. Such strategies would still be cognitively interesting, but they are not the same as forming a global abstract rhythm representation.

The authors also suggest their findings challenge the hypothesis that vocal learning and flexible rhythm perception are linked. But that hypothesis concerns advantages for auditory rhythm processing in vocal-learning species; visual and vibrational discrimination in bees does not directly test it.

Bumble bees may indeed have impressive temporal abilities. But to demonstrate rhythm abstraction, future experiments should use proportionally scaled rhythms, including gaps, and rule out local-cue strategies. For now, rhythm abstraction in bumble bees remains an exciting possibility — but not yet a settled conclusion.

(For more see news article from Science, Zeng et al.  study, and Comment.)

References

Zeng, Z., Barron, A. B., Peng, F., & Solvi, C. (2026). Flexible, abstract rhythm perception in bumble bees. Science, 392(6793), 93–95. https://doi.org/10.1126/science.adz2894

Ning, Z.-Y., ten Cate, C., Patel, A. D., & Honing, H. (2026). Rhythm Abstraction in Bumble Bees Remains Inconclusive. PsyArXiv preprint. https://doi.org/10.31234/osf.io/m7rph_v2

Isn't musicality more than rhythm?

Last month, we organized a follow-up to the 2014 Lorentz Workshop on Musicality in Leiden, The Netherlands. Twelve years later, it felt both exciting and meaningful to return to Leiden with a renewed focus: spectral percepts. 

While rhythm cognition has received substantial attention over the past decade, key perceptual dimensions of melodic cognition—especially timbre and pitch—remain comparatively underexplored. Many comparative studies still rely on simplified stimuli, such as pure tones, which may limit our understanding of how non-human animals perceive melodic structure. Recent findings suggest that pitch and timbre do not map uniformly across species, inviting us to rethink how these percepts are studied. 

We therefore deliberately shifted attention away from rhythm perception and production toward the perceptual and affective dimensions of melody, harmony, and timbre. In doing so, we revisited Darwin’s idea that animals may not only perceive melodies, but may also take pleasure in them (see workshop proposal). 

What made this workshop especially rewarding was the remarkable diversity of backgrounds and expertise in the room. Researchers from neurobiology, psychology, ethnomusicology, musicology, and evolutionary theory came together to examine the evolutionary and perceptual roles of pitch, timbre, and consonance. This breadth of perspectives allowed us to explore how these percepts vary across species, cultures, and contexts in ways no single discipline could address alone. 

By bringing together such a broad and inspiring group of researchers, the workshop generated new insights, strengthened interdisciplinary collaborations, and laid the groundwork for a more coherent framework on the evolution and cognition of musicality. 

A special issue is planned for Spring 2027, in which we will summarize the workshop’s findings, develop new research ideas, and outline a future agenda for musicality research. 

Photo credits: (cc) 2026 Bas Cornelissen and Lorentz Center.

If musicality did not arise from language, where did it come from?

Recent interdisciplinary advances have transformed the study of the evolution of music. Rather than treating music as a cultural artifact, current research targets musicality — the biological capacity enabling humans to perceive, produce, and enjoy structured sound. Evidence from observations of infants, cross-cultural studies, and neuroscience shows that humans possess innate predispositions for rhythm, pitch, and temporal expectation that arise independently of training. Comparative studies have revealed that components of musicality have distinct evolutionary histories: primate research supports gradual development of rhythmic and audiomotor integration, while convergent traits in vocal-learning species highlight shared biological constraints. Neuropsychological and developmental findings have further shown that musicality is not reducible to language, drawing instead on perceptual, motor, and affective systems that likely predate speech. Collectively, these insights establish musicality as a fundamental cognitive capacity and provide a robust framework for investigating how its components evolved, how they function across species, and why music is central to human life.

But, if musicality did not arise from language, where did it come from? 

[Published in Current Biology as Honing (2026)]
 
Honing, H. (2026) The biology of musicality. Current Biology, 36(5), R177-R180;
Preprint DOI: 10.31234/osf.io/j8x4w_v6;
Drawing courtesy of Marianne de Heer Kloots (mdhk.net).

No progress since Darwin and Spencer?

Darwin and Spencer.

Asif Ghazanfar and Gavin Steingo open their recent Commentary in Science, by asserting that –because no fossil or archaeological record of early music-making exists– modern musicality researchers “rely as much on conjecture as they did in Darwin and Spencer’s time.” 

This characterization is inaccurate. 

The evolution of musicality can be reconstructed using methods from comparative biology, genetics, and cross-cultural analyses, empirical domains that were unavailable to Darwin and Spencer. 

Over the past twenty years, musicality research has shown that virtually all humans have a natural capacity for music (1, 2), comparable to our innate capacity for language. Examples include beat processing in human newborns (3), species-specific precursors of both rhythmic and pitch processing (4, 5), and showing cross-cultural ‘universals’ in the structural aspects of human music (6–8), suggesting a biological basis. Additionally, recent neuroscientific findings indicate that humans process speech and music through distinct — and possibly independently evolved — neural pathways (9). Together, these findings constitute a robust empirical foundation rather than conjecture and have substantially reshaped our understanding of musicality. 

While trained tapping in macaques (10)—as discussed in Ghazanfar and Steingo’s Perspective—addresses only one subcomponent of musicality, it nonetheless offers a valuable window into its evolution, particularly within the framework of the Gradual Audiomotor Evolution (GAE) hypothesis (11). This hypothesis proposes that beat perception and synchronization emerged through incremental increases in the connection between cortical and subcortical motor planning regions. Probing beat perception and isochrony perception in animals is still in its infancy, but it appears, at least within the primate lineage, that beat perception has evolved gradually, peaking in humans and present only with some limitations in chimpanzees and other non-human primates (12, 13). 

Lastly, the relevant object of inquiry here is not music per se, but musicality. For this reason, Ghazanfar and Steingo’s analogy comparing the study of music evolution to ‘human bike evolution’ is unhelpful. Riding a bike requires explicit training even in humans, whereas moving to a musical beat emerges spontaneously and effortlessly, often before the onset of language. This spontaneity is precisely what places beat perception so prominently within musicality research. In other primates, beat perception is not effortless but can be acquired through training, suggesting that for them it is analogous to bike riding in humans. As the authors note, studying trained abilities can nevertheless reveal the basic processes underlying those abilities. More generally, both spontaneous and trained behaviors in animals offer complementary insights into their evolutionary capacities: humans spontaneously acquire speech but can be trained to imitate bird calls, indicating a specialized drive for conspecific communication alongside a broader capacity for vocal imitation. Similarly, non-human primates possess timing and pattern-detection abilities that may form the evolutionary substrate from which human beat induction emerged. Overall, comparative research across cultures and across species provides a powerful framework for uncovering the biological foundations and evolutionary history of musicality. 

As a result, investigating the origins of musicality has become increasingly feasible. What was once a largely speculative corner of musicology has developed into a rapidly advancing interdisciplinary field, rich with compelling new research questions.  

Published as eLetter in Science on December 9, 2025; Written by Henkjan Honing - University of Amsterdam, NL; W. Tecumseh Fitch - University of Vienna, AT; Marisa Hoeschele - Austrian Academy of Sciences, AT; Hugo Merchant - Universidad Nacional Autónoma de México, MX; A preprint is available at OSF.

 

References

1. H. Honing, C. ten Cate, I. Peretz, S. E. Trehub, Without it no music: cognition, biology and evolution of musicality. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences 370, 20140088 (2015).
2. W. T. Fitch, Four principles of bio-musicology. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci 370, 197–202 (2015).
3. I. Winkler, G. P. Háden, O. Ladinig, I. Sziller, H. Honing, Newborn infants detect the beat in music. Proc Natl Acad Sci U S A 106, 2468–71 (2009).
4. C. ten Cate, H. Honing, “Precursors of music and language in animals” in The Oxford Handbook of Language and Music, D. Sammler, Ed. (Oxford University Press, Oxford, 2025; https://academic.oup.com/edited-volume/59773).
5. M. Hoeschele, H. Merchant, Y. Kikuchi, Y. Hattori, C. ten Cate, Searching for the origins of musicality across species. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences 370 (2015).
6. J. H. McDermott, A. F. Schultz, E. A. Undurraga, R. A. Godoy, Indifference to dissonance in native Amazonians reveals cultural variation in music perception. Nature 25, 21–25 (2016).
7. P. E. Savage, S. Brown, E. Sakai, T. E. Currie, Statistical universals reveal the structures and functions of human music. Proceedings of the National Academy of Sciences 112, 8987–8992 (2015).
8. N. Jacoby, E. H. Margulis, M. Clayton, E. Hannon, H. Honing, J. Iversen, T. R. Klein, S. A. Mehr, L. Pearson, I. Peretz, M. Perlman, R. Polak, A. Ravignani, P. E. Savage, G. Steingo, C. J. Stevens, L. Trainor, S. Trehub, M. Veal, M. Wald-Fuhrmann, Cross-cultural work in music cognition: Challenges, insights and recommendations. Music Percept 37, 185–195 (2020).
9. P. Albouy, L. Benjamin, B. Morillon, R. J. Zatorre, Distinct sensitivity to spectrotemporal modulation supports brain asymmetry for speech and melody. Science (1979) 367, 1043–1047 (2020).
10. V. G. Rajendran, L. Prado, J. Pablo Marquez, H. Merchant, Monkeys have rhythm. Science (1979) 390, 940–944 (2025).
11. H. Merchant, H. Honing, Are non-human primates capable of rhythmic entrainment? Evidence for the gradual audiomotor evolution hypothesis. Front Neurosci 7, 1–8 (2014).
12. H. Honing, F. L. Bouwer, L. Prado, H. Merchant, Rhesus monkeys (Macaca mulatta) sense isochrony in rhythm, but not the beat. Front Neurosci 12 (2018).
13. Y. Hattori, M. Tomonaga, Rhythmic swaying induced by sound in chimpanzees (Pan troglodytes). Proc Natl Acad Sci U S A 117, 936–942 (2019).

 

Are humans unique?

[This text is based on a column 

delivered at SPUI25 on 4 November 2025] 

In The Unique Animal, Rens Bod revisits an age-old philosophical question: what makes us human? His answer is that our uniqueness lies in unbounded recursion—which, according to Bod, is the defining feature that fundamentally distinguishes humans from all other animals. 

Recursion is undoubtedly an elegant notion, with a long and rich intellectual history, which gained renewed momentum in the second half of the twentieth century through, among others, Douglas Hofstadter’s influential book Gödel, Escher, Bach, Mandelbrot’s theory of fractals, and Chomsky’s claim that recursion is the only truly distinctive property of the human language faculty. 

Yet I wish to argue that this very search for uniqueness—for a single capacity that defines us—is a misleading enterprise. However intriguing recursion may be, it does not provide the solid foundation that some believe it does.  

1. The problem of uniqueness 

All animal species are unique. In that sense, we humans are unique as well—but not more so than other animals. Uniqueness is not rare; it is ubiquitous. The attempt to single out one exclusive feature in humans is therefore a peculiar, perhaps even pretentious, endeavor. The history of thought is full of such attempts—from Aristotle’s rational animal to Chomsky’s syntactic animal. But these efforts often reveal more about our desire to draw boundaries than about reality itself. We like to draw a sharp line between “human” and “animal,” while nature rarely complies.  

2. Recursion and its limits 

Recursion is without doubt a fascinating phenomenon, both mathematically and cognitively: the capacity to have thoughts about thoughts and to embed sentences within sentences. In theory, this allows infinite complexity to emerge from finite means—an influential idea.

But empirical reality is far less unbounded. Humans can process only a few levels of embedding—three, at most four—before losing track. In language, we lose the thread after the third subordinate clause; the same applies to reasoning and play. We can still follow that someone is pretending to pretend, but add yet another layer and we are lost. Unbounded recursion therefore does not describe how the human brain actually functions. Rather, it is a theoretical idealization—a concept that helps describe grammars and other hierarchical patterns in behavior, without necessarily contributing to deeper understanding. (The trees of linguistics have more than once prevented us from seeing the forest of our cognitive capacities.)

3. The problem of testability  

This leads to a more fundamental objection: unbounded recursion is not empirically testable. No experiment can demonstrate its existence, let alone falsify it, because every human performance is by definition finite. Nor can it be refuted, since any limitation can always be explained away as a matter of attention or memory. Thus the concept slips from the hands of science and drifts into the realm of metaphysics—into belief in something that may be true, but cannot be proven. For that reason, we must reject the thesis on rational grounds: not out of reluctance, but because a scientific explanation must be testable—or rather, falsifiable. 

4. Beyond the linguistic lens 

There is, moreover, another important factor at play: a widespread and persistent language bias in our thinking—a tendency I have pointed out before and written about elsewhere. Many researchers prefer to view cognitive phenomena through a linguistic lens. Because formal language systems are characterized by recursive structures, it is then often assumed that thought—and thus the human mind—must be recursive in nature. But cognition is more than language. 

Music offers an interesting counterexample. Music also exhibits hierarchical structures—structures characterized by multiple levels of organization, repetition, variation, and symmetry. These properties are not uniquely human: songbirds and various marine mammals structure their vocalizations in ways that show striking similarities to human music and can be regarded as precursors of our musical capacity. Hierarchy, however, is not synonymous with recursion. Although the two concepts are closely related, there is an essential difference: recursion presupposes a hierarchical structure, but a hierarchy need not be recursive.  

5. A different idea of uniqueness 

Perhaps we should therefore abandon the search for a single, exclusive feature and understand uniqueness differently—not as something belonging solely to humans, but as an emergent phenomenon arising from the convergence of multiple capacities. What makes humans special, then, is not one isolated property such as recursion, but a specific combination of components that together form a unique whole. From this perspective, the question shifts from “What do humans have that other animals do not?” to “Which capacities make a species unique?” Our uniqueness is not a single essence, but an evolutionary pattern—a fabric of gradually developed capacities that together form the basis for culture, language, and music.  

Epilogue — in relation to The Arrogant Ape  

In The arrogant ape, Christine Webb dismantles the deeply rooted human tendency to overestimate our own exceptionalism. Humans, she argues, are not the pinnacle of evolution but one species among many—remarkable, yes, but not categorically superior. What Webb calls “arrogance” is precisely the urge critiqued in the column above: the desire to locate one decisive trait that elevates us above all other animals. In short, abandoning the myth of the uniquely gifted human does not diminish us. On the contrary: it situates us more accurately within the living world, as one expressive, musical, meaning-making species among many—remarkable not despite that continuity, but because of it. 

Bod, R. (2025). Het unieke dier: Op zoek naar het specifiek menselijke. Amsterdam: Prometheus.
Webb, C. (2025). De arrogante aap: Waarom we niet zo uniek zijn als we denken. Amsterdam: Atlas Contact.

 See also https://hdl.handle.net/11245.1/e38e36c0-4c95-4f7c-a3fa-5c890f5b5b7f.

Musical Animals: Are we? Can there be?

On November 20, 2025, the Royal Palace Amsterdam hosted the symposium “Music and Mind, Music as Medicine,” part of the ongoing series organized by the Amsterdam Royal Palace Foundation. The event brought together leading voices reflecting on how music shapes thought, health, and human experience.

I had the honour to present the opening keynote, “Musical Animals: Are We? Can There Be?”, about musicality as a natural, biological capacity. I explored the question of whether humans are truly unique in perceiving rhythm and melody—or whether other species share aspects of what we call “music.”

You can listen to the keynote here: Download audio file [or go to Royal Palace website].

Prof. Em. Daniel J. Levitin followed with insights from neuroscience and psychology, connecting music to memory, emotion, and healing. His perspective added valuable depth to the symposium’s theme of music as medicine.

The day was further enriched by a powerful performance from Dame Evelyn Glennie, whose artistry and reflections on listening brought the scientific discussions into vivid, lived experience.

Special thanks were due to Tania Kross and Prof. Ineke Sluiter, who co-chaired the symposium and guided the conversations with clarity and warmth.

Altogether, the event offered a meaningful window into how music—whether studied in labs, performed onstage, or felt in our bodies—continues to inspire new questions and connections.

All recordings can be found at the wesbite of the Royal Palace.

A draft article, with the same title, can be found here as preprint.