Thursday, April 17, 2014

What makes music groovy?

©20140417 Volkskrant
Today PLOS ONE will publish an interesting study on rhythm, groove and syncopation that uses an often criticized methodology: questionnaire and web-based research (cf. Honing & Reips, 2008). However, this study is a good example of how an unspectacular method (compared to brain imaging techniques, elegantly controlled experiments or advanced computational modelling) can still be quite informative.

The paper takes advantage of people's intrinsic interest in rhythm, timing and what's often called 'groove', in combination with the sheer fun of participating in an online listening experiment that has to do with music (cf. Honing & Ladinig, 2008).

Based on sixty-six responses, the authors were able to extract an inverted U-curve for a music-theoretic measure of syncopation, a shape that was absent for an alternative, information-theoretic measure based on the acoustic quality of the soundexamples used (i.e. entropy). As such the study provides evidence that the theoretical notion of syncopation, as defined by Longuet-Higgins' L-model in the 1980s, might be an important component of 'groovyness': pleasure and dance-inducing aspects of many musics ranging from James Brown to Marvin Gay and from Funkadelic to Stevie Wonder.

The first author, Maria Witek (Aarhus University), encouraged me to mention that the questionnaire and all soundexamples are online. Feel free to take part.

[See also article in Dutch newspaper de Volkskrant] Witek, M., Clarke, E., Wallentin, M., Kringelbach, M., & Vuust, P. (2014). Syncopation, Body-Movement and Pleasure in Groove Music PLoS ONE, 9 (4) DOI: 10.1371/journal.pone.0094446 Honing, H., & Reips, U.-D. (2008). Web-based versus lab-based studies: a response to Kendall (2008). Empirical Musicology Review, 3 (2), 73-77. Honing, H., & Ladinig, O. (2008). The potential of the Internet for music perception research: A comment on lab-based versus Web-based studies. Empirical Musicology Review, 3 (1), 4-7.

Tuesday, April 15, 2014

What makes us musical animals? [Part 2]

Group photo of all participants (except Peter Tyack and Constance Scharff, who had to leave early) contributing to a Lorentz Workshop on Musicality in April 2014.

For me personally, it was simply a pivotal workshop. With over twenty international scientists and scholars (i.e. Judith Becker, Simon E. Fisher, Tecumseh Fitch, Bruno Gingras, Jessica Grahn, Yuko Hattori, Marisa Hoeschele, David Huron, Yukiko Kikuchi, Hugo Merchant, Bjorn Merker, Iain Morley, Ani Patel, Isabelle Peretz, Martin Rohrmeier, Constance Scharff, Carel ten Cate, Laurel Trainor, Sandra Trehub, Peter Tyack, Geraint Wiggins and Jelle Zuidema) interested in musicality, we succeeded in agreeing on a research agenda to study what makes us musical animals. A publication is expected to be out in 2015. But for now, I can only be exhilarated that this group of fine researchers share a sincere fascination for this topic.

Thursday, April 03, 2014

What makes us musical animals?

The question that will be central in an (invitation-only) workshop that starts next week, will be: What makes us musical animals? The meeting, that is co-organised with Carel ten Cate (Leiden U), Tecumseh Fitch (U Vienna), Isabelle Peretz (U Montréal), and Sandra Trehub (U Toronto), took quite some of my attention in the weeks leading up to it and hence didn't write blog entries for a while... However, if you want to read some exiting new stuff see the references below. These are just a few examples of many recent papers that address what could be the basic components of musicality. More later. Patel AD (2014). The evolutionary biology of musical rhythm: was darwin wrong? PLoS Biology, 12 (3) PMID: 24667562

ResearchBlogging.orgFitch, W. (2013). Rhythmic cognition in humans and animals: distinguishing meter and pulse perception Frontiers in Systems Neuroscience, 7 DOI: 10.3389/fnsys.2013.00068

ResearchBlogging.orgTrehub, S. (2013). Music processing similarities between sleeping newborns and alert adults: cause for celebration or concern? Frontiers in Psychology, 4 DOI: 10.3389/fpsyg.2013.00644

See also some recent media attention related to this topic (In Dutch):
  1. AMC Magazine (april 2014) | Govert Schilling [Issuu]
  2. De Psycholoog (april 2014) | Geertje Kindermans [pdf]
  3. NRC Handelsblad (januari 2014) | Hendrik Spiering [pdf]

Saturday, March 15, 2014

Muziek is geen luxe... maar wat dan wel? [Dutch]

Vandaag verschijnt er een stuk in de Volkskrant (bijlage wetenschap) met als aanleiding de groeiende populariteit van het thema Muziek en het brein: de een na de andere lezing, cursus en workshop over dit onderwerp wordt aangekondigd, en enthousiaste wetenschappers weten prachtige verbanden te leggen tussen het brein en ons aller beleving van muziek. Dit alles in het kader van het Jaar van het brein.

Margreet Vermeulen vraagt zich af in het artikel: "Waarom zou muzikaliteit zijn aangeboren terwijl we best zonder kunnen - al denken veel mensen misschien van niet. Muziek heeft geen evolutionaire noodzaak, in tegenstelling tot andere plezierige zaken in het leven als eten en seks. Zonder muziek raakt de menselijke soort niet in gevaar. Waarom is muziek dan van alle culturen en alle tijden? Geen menselijke activiteit is zo alomtegenwoordig. Waarom is er vrijwel altijd muziek als mensen samenkomen om iets te vieren, te rouwen, te demonstreren en zelfs als ze ten strijde trekken? Wat doet een aria of smartlap in het brein en hoe wekken die emoties op? Worden we echt slimmer van muziek en kunnen we er ziekten mee te lijf gaan?"

Nu ziet het gros van het huidige breinonderzoek muziek vooral als een mooie toepassing: muziek zou ons slimmer maken, minder gestresst en we zouden er allerlei aandoeningen mee kunnen verhelpen. Prachtig natuurlijk, mocht dat echt zo zijn. Maar laten we vooral het omgekeerde niet vergeten: wat het brein ons over muziek en muzikaliteit kan vertellen. Dat brein is niet voor niets muzikaal...

Voor volledige artikel zie Volkskrant.

Monday, March 10, 2014

An inability to enjoy music?

Last week a number of papers appeared on musicality, music perception, and pleasure reactions while listening to music. Listeners that lack the latter are described in a paper by the group of Robert Zatorre and named music anhedonists. In a systematic study published online in Current Biology, the authors selected three groups of listeners from a large student population in Barcelona and ended up (using the Barcelona Musical reward Questionnaire) with three groups: a hyperhedonic (H-HDN), an average (HDN), and an anhedonic (ANH) group that has a self-reported low sensitivity to music (Mas-Herrero et al., 2014).

What the percentage of potential ANH listeners was in the student population is not reported, but it must be at least a few percent. So we're talking about quite a small group. The ANH group apparently can perceive (induced) emotions from music but has, as compared to the other two groups, considerably low (or no) pleasure responses to music.

While earlier studies showed that music can tap in into, or has a large overlap with the reward system that is also active for food and sex (orbitofrontal cortex, ventral striatum, amygdala, insula, and thalamus; see Sescousse et al., 2013), there might be, according to the authors, individual differences in access to the reward system. However, the nature of these differences is unclear.

In addition, this week a study was published on the musicality of non-musicians contributing to the idea that a talent for music is more wide-spread than we might generally think (Müllensiefen et al., 2014). Or to say it in other words: ‘It doesn’t devalue great poets, writers, and orators to say that every human is a user of language, nor does it devalue great musicians to acknowledge that all humans are inherently musical.’ (Erin Hannon on Facebook, 2008).

More on these studies in NRCVolkskrant and Wetenschap24 [Dutch].

ResearchBlogging.orgMas-Herrero, E., Zatorre, R., Rodriguez-Fornells, A., & Marco-Pallarés, J. (2014). Dissociation between Musical and Monetary Reward Responses in Specific Musical Anhedonia. Current Biology. DOI: 10.1016/j.cub.2014.01.068

ResearchBlogging.orgMüllensiefen, D., Gingras, B., Musil, J., & Stewart, L. (2014). The Musicality of Non-Musicians: An Index for Assessing Musical Sophistication in the General Population. PLoS ONE, 9 (2) DOI: 10.1371/journal.pone.0089642

ResearchBlogging.orgSescousse, G., Caldú, X., Segura, B., & Dreher, J. (2013). Processing of primary and secondary rewards: A quantitative meta-analysis and review of human functional neuroimaging studies. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 37 (4), 681-696 DOI: 10.1016/j.neubiorev.2013.02.002

Thursday, March 06, 2014

Is er zoiets als efficiënt lummelen? [Dutch]

De afgelopen twee dagen was Tijs Goldschmidt op bezoek in Wassenaar op het Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS). We spraken over veel, heel veel zaken. Over lummelen, orka's, roodborstjes, makaken, salsa, seksuele selectie, en nog 111 andere onderwerpen. Als je een indruk wilt krijgen van Tijs' denken, lees dan vooral zijn net gepubliceerde verzameling essays onder de titel Vis in bad - simpelweg bevrijdend.

Hij schrijft hierover: ‘De kloof tussen mens en dier is geforceerd. Ik stoor me eraan dat de mens per definitie boven het dier wordt gesteld. De overgang tussen mens en dier ligt gradueel. Vind ik. Maar soms verander ik even van gedachten.’ Ik word daar, op een of andere manier, heel blij van.

ResearchBlogging.orgGoldschmidt, Tijs (2014). Vis in Bad. Amsterdam: Uitgeverij Athenaeum.

Monday, February 17, 2014

Can bonobos synchronize to the beat?

A five-year-old bonobo (c) Reuters
Today the Daily Mail reports on an exciting new finding: Patricia Gray (University of North Carolina in Greensboro) and Ed Large (University of Connecticut) claim to have shown that bonobo's can synchronise to a beat.

According to Science News "the researchers gave a group of bonobos access to a specially tailored drum, then showed them people drumming rhythmically. Eventually three animals picked up the beat and were able to match tempos with the scientists. Bonobos were also found to prefer a faster pace than most people."

I'm still tracing the actual published paper. More in a few hours... I hope.

Update 20140218: It turns out the paper is still in preparation. While one of the authors was so kind to share a draft with me (confidentially that is), I guess we have to wait for the normal peer-review process to see whether the claims made in the Press Release – so confidently distributed via Reuters – can indeed be substantiated. Quite an unusual order of things, I have to say.

In the Netherlands, bringing out facts as scientific, but that are not checked by peers (e.g., by journal peer-review), is considered bad practice. (In fact, it has lead in the past to several reprimands imposed by university representatives on the researchers involved.) These kind of 'incidents' cannot be good for the image of music cognition nor for science in general.

ResearchBlogging.orgDe Waal, Frans B.M. (1988). The Communicative Repertoire of Captive Bonobos (Pan Paniscus) Compared To That of Chimpanzees. Behaviour, 106 (3), 183-251 DOI: 10.1163/156853988X00269

Related press: See e.g., news item on Radio 1 België.

Saturday, January 18, 2014

Zijn de vocalisaties van orka’s een taal? [Dutch]

Orka's (Orcinus orca).
[Verschijnt zaterdag 18 januari 2014 in NRC] 

Waarom zouden we de vocalisaties van orka’s geen taal noemen, vraagt een lezer zich af in een ingezonden brief in het NRC Handelsblad n.a.v. het essay van Tijs Goldschmidt (bijlage wetenschap, 4 januari; De brief is hier te lezen).

Goede vraag. En de in de brief genoemde argumenten om fluitjes, gegalm, geklik en geknetter van orka’s (maar ook liedjes van zangvogels) taal te noemen worden vaker geopperd. Toch wordt de visie van de briefschrijver wat verkleurd door een taalbril. Zoals taalkundigen in hun enthousiasme nogal eens geneigd zijn om een grote diversiteit aan culturele-, sociale- én biologische verschijnselen te interpreteren als ‘talig.’ Wij menen daarentegen dat de vocalisaties van orka’s eerder verwant zijn met muziek dan met taal.

De melodische, ritmische en dynamische aspecten van het orkalied, aspecten die taalkundigen graag onder de term ‘prosodie’ scharen, zijn feitelijk de bouwstenen van muziek. In de ontwikkeling van de mens is de gevoeligheid voor 'muzikale prosodie’ al actief zo’n drie maanden voor de geboorte, om pas veel later – rond de zes maanden – een rol te gaan spelen in wat we taal plegen te noemen, zoals het herkennen van woordgrenzen (cf. Mattys et al., 1999).

NRC 20140118
Als een liedje 'complex' is, wil dat bovendien niet zeggen dat het zich houdt aan de regels van een grammatica zoals die voor een menselijke taal gelden. Het is ook onduidelijk of de syntaxis, de onderliggende structuur van het orkalied, zich wel laat vergelijken met menselijke taal (cf. van Heijningen et al., 2009), zoals dat ook bij zangvogels onder discussie staat (Berwick et al., 2013; Bolhuis & Everaert, 2013). Voor zover nu bekend komen vocalisaties dichter in de buurt van muziek. Daarom lijkt het voorlopig adequater te spreken van liedjes, net zoals onderzoekers dat bij zangvogels gewoonlijk doen.

Tijs Goldschmidt
Henkjan Honing

ResearchBlogging.orgBolhuis, JJ, & Everaert, M (2013). Birdsong, speech, and language: exploring the evolution of mind and brain. Cambridge, MA: MIT Press.

ResearchBlogging.orgBerwick RC, Okanoya K, Beckers GJ, & Bolhuis JJ (2011). Songs to syntax: the linguistics of birdsong. Trends in cognitive sciences, 15 (3), 113-21 PMID: 21296608
ResearchBlogging.orgMattys, S. L., Jusczyk, P. W., Luce, P. A., & Morgan, J. L. (1999). Phonotactic and Prosodic Effects on Word Segmentation in Infants. Cognitive Psychology, 38(4), 465–494. Retrieved from

ResearchBlogging.orgvan Heijningen CA, de Visser J, Zuidema W, & ten Cate C (2009). Simple rules can explain discrimination of putative recursive syntactic structures by a songbird species. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 106 (48), 20538-43 PMID: 19918074

Friday, January 17, 2014

Is ons muziekonderwijs te elitair? [Dutch]

Henkjan Honing (UvA) en Marc Leman (UGent) gaven 9 oktober j.l. een lezing in de Handelsbeurs van Gent en gingen daarna met Eos-redacteur Reinout Verbeke in gesprek.

Voor meer fragmenten zie YouTube.