Tuesday, January 15, 2019

Muziek is (helaas) geen wondermiddel...

Wie zou het niet graag aangetoond zien: simpelweg naar klassieke muziek luisteren om vervolgens een slimmer, gelukkiger of zelfs een gezonder mens te worden. Zou dat niet prachtig zijn?

Hans Jeekel, emeritus hoogleraar chirurgie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en een van de auteurs van een rapport dat enkele jaren geleden door ZonMw (een stichting die advies geeft over gezondheidsonderzoek en zorginnovatie) werd uitgebracht, verwijst expliciet naar dit idee. In dat rapport, met de titel ‘Ontwikkeling en implementatie van evidence-based complementaire zorg’, wordt gerefereerd aan het ‘Mozart-effect’ als een belangrijke motivatie voor "mind-body benaderingen zoals muziektherapie". Naast homeopathie en yoga zou muziek —en dan met name klassieke muziek— een alternatief kunnen bieden op de reguliere medische zorg; een helder en wervend idee.

Wat homeopathie betreft kunnen we natuurlijk duidelijk zijn: uitvoerig verdund water drinken kan geen kwaad. Hetzelfde geldt voor yoga, net zoals voor de meeste lichaamsbeweging: veel en regelmatig bewegen is goed voor van alles, inclusief ons brein. En voor muziek? Natuurlijk: als je blij, ontspannen, extra geconcentreerd, of juist afgeleid wordt door je lievelingsmuziek (met name zinvol tijdens een operatie of tandartsbezoek): des te beter. Maar er is natuurlijk een verschil tussen 'muziek als therapie' en 'muziek als medicijn.' Voor het eerste is er steeds meer wetenschappelijk bewijs, voor het laatste niet.

Publicatie van muziekalsmedicijn.nl*
De Rotterdamse onderzoeksgroep suggereert echter in diverse media (zie o.a. Trouw en Volkskrant) dat “patiënten die tijdens een operatie onder narcose naar klassieke muziek luisteren na afloop sneller herstellen en minder pijnbehandeling nodig hebben."  Dat is om zeker twee redenen een curieuze uitspraak. Ten eerste, het zou me verbazen als alleen klassieke muziek dit voorrecht beschoren is. Er is meer mooie, en in die zin belangrijke muziek in deze wereld. Daarnaast is het gerapporteerde effect van muziek onder algehele anesthesie opmerkelijk. Dat muziek een effect kan hebben zonder dat we daar aandacht voor hebben is meerdere malen aangetoond – denk aan het effectieve gebruik van muziek in winkels en supermarkten –, maar onder algehele narcose? Dit is voor mij magie. Je zou zeggen dat dan voor de muziekbeleving cruciale hersengebieden belangrijke sensorische informatie ontbreekt (de muziek die klinkt) omdat anesthesie de informatieoverdracht tussen verschillende hersendelen reduceert.

Ik zou graag uitgelegd krijgen wat het onderliggende mechanisme is, maar daarin schiet dit type meta-onderzoek tekort; het kijkt uitsluitend naar het mogelijke effect – heeft muziek een positief effect op de beleving van pijn? – en niet naar een mogelijke verklaring – hoe komt het dat muziek soms de beleving van pijn beïnvloedt?

In enkele recente meta-studies is inmiddels aannemelijk gemaakt dat muziek een gunstige invloed kan hebben op de pijnbeleving én herstel van patiënten. Maar het blijft onduidelijk wat de reden is waarom muziek dit zo goed kan. Is het wel de muziek die het (kleine) effect veroorzaakt (gemiddeld 1 punt minder gerapporteerde pijn op een 10-punts schaal)? Of is het de stemming van de patiënt, het verlaagde stressniveau dan wel simpelweg de afleiding dat hiervan de oorzaak is? We weten het niet. Genoeg reden, lijkt me, om het een keer echt uit te zoeken voordat we muziek als (vervangend) geneesmiddel introduceren in de gezondheidszorg.



* Korte reactie op enkele citaten uit de commerciële bijlage van 10 januari 2019 (zie thumbnail hierboven): 

‘[..] Zo blijkt muziek een te hoge bloeddruk te kunnen verlagen.’
Uit een meta-studie van de Rotterdamse onderzoeksgroep (Kühlmann et al., 2016), die 10 eerder gepubliceerde randomized controlled trials (RCTs) vergeleek, blijkt dat er over het geheel genomen geen significant effect is op de bloeddruk (slechts een trend) en geen bewijs voor een causale relatie: er kon niet worden aangetoond dat muziek de oorzaak is van de bloeddrukverlagende trend.

‘[..] patiënten die tijdens de operatie naar muziek luisteren [hebben] significant minder pijn en angst. [..] De bewijzen die we vinden zijn overstelpend.'
Uit een recente meta-studie (Kühlmann et al., 2018), die 81 eerder gepubliceerde RCTs vergeleek, blijkt dat er een significant effect is op pijnbeleving en angst. Het effect zelf is echter maar klein: gemiddeld 1 punt minder gerapporteerde pijn op een 10-punts schaal. Daarnaast is het gerapporteerde risico-van-bias 'gemiddeld tot hoog'. ‘Overstelpend’ is wat dat betreft een onjuiste karakterisering van de resultaten.

'[..] er lijkt zoiets als een Mozart-factor te bestaan.’
Het Mozart-effect is uitgebreid onderzocht in de laatste decennia. Niet de composities van W.A. Mozart maar de stemming van de luisteraar blijkt een positief (en kortstondig) effect op sommige cognitieve taken te hebben; opgewekt en alert worden door muziek maakt dat je de taak beter uitvoert. En dit is veelal de favoriete muziek van de deelnemers, i.e. niet vanzelfsprekend klassieke muziek. Sommige onderzoekers blijven echter – zeer ten onrechte – aan de populaire interpretatie hangen, alsof de muziek van Mozart een magische, helende werking zou hebben.



Sarkamo, T., Tervaniemi, M., Laitinen, S., Forsblom, A., Soinila, S., Mikkonen, M., Autti, T., Silvennoinen, H., Erkkila, J., Laine, M., Peretz, I., & Hietanen, M. (2008). Music listening enhances cognitive recovery and mood after middle cerebral artery stroke Brain, 131 (3), 866-876 DOI: 10.1093/brain/awn013

Garza-Villarreal, E. A., Pando, V., Vuust, P., & Parsons, C. (2017). Music-induced analgesia in chronic pain conditions: a systematic review and meta-analysis. DOI: 10.1101/105148

Hole, J., Hirsch, M., Ball, E., & Meads, C. (2015). Music as an aid for postoperative recovery in adults: a systematic review and meta-analysis The Lancet DOI: 10.1016/S0140-6736(15)60169-6
 
Kühlmann, A. Y. R., Etnel, J. R. G., Roos-Hesselink, J. W., Jeekel, J., Bogers, A. J. J. C., & Takkenberg, J. J. M. (2016). Systematic review and meta-analysis of music interventions in hypertension treatment: a quest for answers. BMC Cardiovascular Disorders, 16:69 DOI: 10.1186/s12872-016-0244-0

Kühlmann, A. Y. R., De Rooij, A., Kroese, L. F., Van Dijk, M., Hunink, M. G. M., & Jeekel, J. (2018) Meta-analysis evaluating music interventions for anxiety and pain in surgery. doi: http://doi.org/10.1002/bjs.10853

Monday, January 07, 2019

Want to know how music works?

mcg.uva.nl/howmusicworks
The University of Amsterdam offers two Master-level courses grouped under the name How Music Works. Several members of the Music Cognition Group contribute their various backgrounds to these courses, ranging from music theory and cognitive science to psychology and computer science. Next to outlining the theoretical underpinnings and presenting an up-to-date view of the field of music cognition, it provides practical hands-on classes presenting a variety of computational techniques and experimental designs.

See here for more information on all courses related to the Music Cognition Group (MCG@ILLC).

Interested in doing a PhD in the Humanities on a topic related to Music Cognition?


The aim of the NWO PhDs in the Humanities funding instrument is to increase the number of young talented researchers in the humanities, and to facilitate their progression on the academic career ladder. Deadline for proposals is 7 March 2019.

N.B. In January 2019 more information about the pre-selection procedure of the ILLC (UvA) will be announced. For now, see the link mentioned at the MCG@ILLC website for additional information or contact one of the MCG members via the p.a. of MCG <pa@musiccogntion.nl> to discuss possible topics. For logistic questions feel free to e-mail the ILLC office <phd-illc@uva.nl>.

Wednesday, December 26, 2018

More nons(ci)ence on music listening?

It happens more and more: a commercial company pays a researcher (or research group) to produce a research report, the results turn out to be (directly or indirectly) in favor of the company’s mission, and they decide to announce the results in a press release, without having the results go through the usual peer-review. And even worse, sometimes the report is not disclosed at all (see earlier blog).

Last September Spotify succeeded in getting the outcome of such a research project loud and clear in the media. Conclusion: Listening to music while you study makes you smarter (see, e.g., The Daily Mail or USA Today).

Well, there have been done a few, yet well-controlled experiments in the past on this topic. All with the conclusion that music listening can lead to enhanced performance on a variety of cognitive tests, but also that such effects are short-term and stem from the impact of music on arousal level and mood, which, in turn, affect cognitive performance (hence an indirect effect). However, this is not special to music: experiences other than music listening have similar effects (see earlier blogs).
NRC Next | 03 Oct 2013

Interestingly, the results announced in the media seem to contradict those findings. The principal researcher, Emma Gray, even goes so far as to give advise based on her findings: ‘The left side of the brain is used to process factual information and solve problems, which are key skills in these topics,’ and continues: ‘Listening to music with 50-80 beats per minute such as We Can’t Stop by Miley Cyrus and Mirrors by Justin Timberlake has a calming effect on the mind that is conducive to logical thought, allowing the brain to learn and remember new facts.’ Spotify's vice president of global communications enthusiastically adds: 'With millions of students streaming music on Spotify, it’s great to see the positive effect it could have on their studies.' Wonderful. That would indeed be great.

Unfortunately, the research report cannot be traced. Two journalists, wanting me to comment on it, could not get hold of the researcher nor the report. Peculiar if you bring out a press release, not? In the end, the journalists copied the results without being able to check the source. This is not only bad for science but also bad for journalism.

Wednesday, December 12, 2018

Do you like music?

Cognitive biologist Andrea Ravignani (Vrije Universiteit Brussel, B / Sealcentre Pieterburen, NL) wrote an elaborate review of The Origins of Music (2018, The MIT Press) that appeared last week in Perception:

"Do you like music? is a typical question that rarely triggers a negative reply. But why is music so common in humans despite its lack of an obvious evolutionary function? This and other questions are tackled in The Origins of Musicality. The book is the most complete overview of the novel, interdisciplinary field also known as the evolution of music. Notice that the term musicality in the title is more accurate, as it emphasises the biological, perceptual, and cognitive aspects of the cultural artefact called music. This distinction is not a mere technicality; juxtaposing music with musicality is an achievement for this field, an operational distinction that the language sciences are still hotly debating."

Read the full review here.

Honing, H. (Ed.). The Origins of Musicality. Cambridge, MA: The MIT Press, 2018; 392 pp.: ISBN 9780262037457, $50.00 or £40.00 Hardback. For more information see website of the MIT Press.

Friday, November 16, 2018

Waar komt ons gevoel voor muziek vandaan? [Dutch]


Hendrik Spiering in de wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad van zaterdag 17 november 2018.

'Deze zomer verscheen [..] een kloek wetenschappelijk overzichtswerk The Origins of Musicality, een magnum opus. Honing: „We zijn nu echt verder dan 10, 15 jaar geleden, dankzij nieuwe inzichten uit de biologie. Er heerst een razende hypothesedrift!” In 2000 verscheen bij dezelfde wetenschappelijke uitgeverij (MIT Press) een vergelijkbaar groot handboek onder de titel The Origins of Music, Honing: „Onze nieuwe titel is natuurlijk expres gekozen. Toen ging het om het object: muziek. Nu gaat het over de capaciteit voor muziek. Die menselijke muzikaliteit bestaat op zijn minst uit twéé centrale vermogens, denken we: maatgevoel en relatief gehoor. Dat je dus haast gedachteloos met muziek kan meeklappen of meebewegen én dat je een melodie die iets hoger of lager wordt gezongen gewoon herkent als dezelfde melodie.” '




Een pdf van het artikel is hier te vinden.


Thursday, November 08, 2018

Zijn wij de enige muzikale dieren? [Dutch]

Podcast NRC Handelsblad, 7 november 2018: 'Het oudst bekende lied staat op een 3200 jaar oud kleitablet, het oudste instrument is van 40.000 jaar geleden. Muziek is van alle tijden én culturen. Maar waarom en hoe maken we muziek? Zijn wij daarin uniek, of telt het geluid van bultruggen (die ooit de menselijke hitlijsten haalden), gibbons en zangvogels ook mee? Hendrik Spiering sprak met hoogleraar muziekcognitie Henkjan Honing over de menselijke muzikaliteit.'

Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering. Productie: Mirjam van Zuidam.

U kunt deze aflevering hieronder beluisteren en u abonneren op de podcast Onbehaarde Apen via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.




Thursday, November 01, 2018

Musicality, explained?


BBC Radio 3 Music Matters: What do birds, crocodiles and the Backstreet Boys have in common? Scientist Henkjan Honing and Dr Felix Ströckens explain the innate musical ability of the animal kingdom to Music Matters' Tom Service. (See a link to the discussed book here.)


Fragment from Music Matters (BBC Radio 3).

Saturday, September 22, 2018

Music, explained?

"Music is everywhere. We hear it in our cars, in coffee shops, on TV, and at church. We use it to learn, remember, feel, celebrate, and connect. Every known human culture has had some form of music. But in the rest of the animal world, the ability to understand and create music is rare. Where humans might hear rhythm and melody, rhesus monkeys, for example, just hear noise. So what makes music so universal among humans? How does sound become something more? And how does it evoke such a wide range of emotions?"
Joe Posner of Vox tackled these questions in a recent episode of the Netflix' Explained series. See Music, explained (Episode 20) here.

Monday, September 03, 2018

Do rhesus monkeys (Macaca mulatta) sense the beat?

Although monkeys seem to notice regularity in rhythmic sounds, they are not able to detect the actual beat. This is the finding of a new study by researchers from the University of Amsterdam (UvA) and the National Autonomous University of Mexico (UNAM). The study, published on 16 July 2018 in the journal Frontiers of Neuroscience, lends further evidence to the hypothesis that beat perception is omnipresent in humans but only gradually developed in primates. 

The gradual audiomotor evolution (GAE) hypothesis. The GAE hypothesis suggests connections between medial premotor cortex (MPC), inferior parietal lobe (IPL), and primary auditory area (A1) to be stronger in humans as compared to other primates (marked with red lines), suggesting beat-based timing to have gradually evolved. Line thickness indicates the hypothesized connection strength.
Even a cursory glance at the animal kingdom shows that most animals exhibit some sort of rhythmic behavior, like walking, flying, crawling or swimming. Based on this behavior, it wouldn’t be outlandish to think that the perception and enjoyment of rhythm might be shared by most animals, and not only humans. While recent experimental research is finding some support for this view, studies also show that there are certain aspects of rhythm cognition that are indeed species-specific, such as the capacity to perceive a regular pulse (beat) in a varying rhythm and consequently being able to synchronize or dance to it.

A rhythmic sequence
Building on their earlier research, the researchers investigated whether rhesus monkeys (Macaca mulatta) are able to perceive beat through a s0-called auditory oddball paradigm, an experiment in which sequences of repetitive sounds are infrequently interrupted by a deviant sound. ‘Most existing animal studies on beat-based timing and rhythmic entrainment have used behavioural methods to probe the presence of beat perception, such as tapping tasks or measuring head bobs’, says Henkjan Honing, professor of Music Cognition at the UvA and lead author. ‘However, even if certain species do not show a physical ability to synchronise their movements to a regular beat, this doesn’t automatically mean they are incapable of perceiving it.’

For their study, the researchers instead used electroencephalography (EEG) to measure neural correlates of rhythm cognition, including beat perception. The researchers presented two rhesus monkeys with a rhythmic sequence in two versions: an isochronous version that was acoustically accented in such a way that it could induce a duple metre (like a march), and a jittered version using the same acoustically accented sequence but presented in a randomly timed fashion so as to disable beat induction.

No evidence of beat perception
The results showed that monkeys are sensitive to the isochrony of the stimulus, but not its metrical structure. This so-called mismatch negativity (MMN) was influenced by the isochrony of the stimulus, resulting in a larger MMN in the isochronous as opposed to the jittered condition. However, the MMN for both monkeys revealed no interaction between metrical position and isochrony. Honing: ‘Even though the monkey brain appears to be sensitive to the isochrony of the stimulus, we couldn’t find any evidence in support of beat perception.’

The findings further strengthen the Gradual Audiomotor Evolution (GAE) hypothesis (Merchant& Honing 2014), which suggests ‘beat perception’ to be gradually developed in primates, peaking in humans but present only with limited properties in other non-human primates. The GAE is an alternative to the well-known ‘vocal learning hypothesis’, which suggests that only species who can mimic sounds share the ability for beat induction.

Publication details
Henkjan Honing, Fleur L. Bouwer, Luis Prado and Hugo Merchant, ‘Rhesus monkeys (Macaca mulatta) sense isochrony in rhythm, but not the beat: additional support for the gradual audiomotor evolution hypothesis’ in Frontiers in Neuroscience, 16 July, 2018. Doi: 10.3389/fnins.2018.00475