Is muziek niet grotendeels cultureel bepaald? [Dutch]

Illustratie: Hanneke Rozemuller

Interview met Henkjan Honing in de Volkskrant door Cécile Koekkoek:

"Voor de onregelmatige reeks over intuïtie, waarvoor V spreekt met deskundigen uit verschillende vakgebieden, schakelt hoogleraar muziekwetenschap Henkjan Honing (63) in via zoom vanuit zijn vakantieadres in Frankrijk. ‘Ik heb niks voorbereid, dus ik antwoord op intuïtie’, zegt hij lachend. Hij komt meteen to the point. ‘Er zijn twee vormen van weten. Het ene weten gaat uit van ervaring en het andere weten van rationele kennis. Oftewel: van impliciete en expliciete kennis. Als wetenschapper laveer je voortdurend tussen die twee."

Zie het volledige interview hier.

Wat is het geheim van de Sacre du Printemps? [Dutch]

Afgelopen weekend zond de NTR op NPO 2 een live televisieprogramma rond de NPO Radio 4 Hart & Ziel Lijst uit. Bezielde verhalen over klassieke muziek en antwoorden op de vraag waarom en hoe luisteraars zich laten raken door klassieke muziek.

Wat is het geheim van het ritme van de Sacre du Printemps, wat maakt Erbarme dich een tranentrekker? Ook verhalen van luisteraars kwamen aan bod. Waarom kun je zo goed hard autorijden met het Vioolconcert van Philip Glass op de autoradio? Of hoe kan het dat de sonates van Scarlatti voor altijd verbonden zijn met het lezen van een Russische roman?

De uitzending is terug te zien op Uitzending gemist.

Wederom de oppervlakkige luisteraar? [Dutch]

Bas van Puttens opiniestuk in NRC Handelsblad (‘Red de cultuur uit de handen van de toptokkies’) is een tragisch voorbeeld van het wij-zij denken in onze cultuur. Dat wij mensen dat klaarblijkelijk aantrekkelijk vinden, tot daaraan toe. Maar begrippen als 'toptokkies' afzetten tegen 'gestudeerde mensen' is nergens voor nodig.

In eerste instantie dacht ik: wat een aardig vormgegeven journalistiek stuk dat de toon van de (populaire) media overneemt om een punt te maken, zoals 'drempelverlagers', 'doelgroepverbreders', 'de populistentrein' of ‘elitetokkies’. Maar even daarna gaat deze toon over in zinssnedes als 'hoogopgeleide autochtone muziekliefhebbers' (HAMs) en heimwee naar de tijd waarin de je 'de amateur een doodschop [kon] geven'.

Dat was het moment waarop ik me, in eerste instantie, te vervreemd achtte om te reageren. Maar in tweede instantie besloot ik om dit juist te doen. Deze schrijver, in zijn naïeve boosheid, spreekt een sentiment aan waar ik, als aangewezen deel van de genoemde (doel)groep van HAMs, niet in mee wens te gaan. Over populisme gesproken...

Toch begrijp ik van Puttens lobby voor een kwaliteitszender voor klassieke muziek; een programmering waar niet zomaar Bach, Beethoven of Boulez wordt ‘gedraaid’, maar juist een zorgvuldig uitgekozen en soms zelfs aangeprezen uitvoering. Daar sta ik helemaal achter. Maar zelfs voor HAMs zou het advies in het luisteren moeten zijn: niet minder, maar meer. En vooral gevarieerder én diverser.

P.S. De veelzeggende illustratie is van Cyprian Koscielniak.

P.S. 2 Discussie op Internet samengevat in het NRC van 2 december 2009: