What makes music catchy?

Often you only need to hear a few seconds of music, to recognize a song. There's a good chance it was a very catchy tune. Computational musicologist Ashley Burgoyne (Music Cognition Group, University of Amsterdam) reveals what makes a song catchy.

Burgoyne, J. A., Bountouridis, D., Balen, J. van, & Honing, H. (2013). Hooked: A Game For Discovering What Makes Music Catchy. In A. De Souza Britto, F. Gouyon, & S. Dixon (Eds.), Proceedings of the International Society for Music Information Retrieval Conference (pp. 245–250). Curitiba, Brazil. [pdf]

Waarom kan jouw partner niet dansen? [Dutch]

"Sta je eindelijk weer eens met je partner op de dansvloer, gaat hij nog voor het einde van het eerste nummer op je tenen staan. Hij voelt zich schuldig en jij bent teleurgesteld, want jij wil ook weleens romantisch over de dansvloer zwieren. Maar waarom kan jouw partner dat niet? Heeft-ie een slecht ritmegevoel?" 

In deze Universiteit van Amsterdam lezing geeft cognitief neurowetenschapper Fleur Bouwer (Universiteit van Amsterdam, Music Cognition Goup Associate) antwoord op die vraag.

 

Bouwer, F.L., Honing, H., & Slagter, H. A. (2020) Beat-based and memory-based temporal expectations in rhythm: similar perceptual effects, different underlying mechanisms. Journal of Cognitive Neuroscience, 32(7), 1221-1241. doi: 10.1162/jocn_a_01529 

Honing, H., & Bouwer, F. L. (2019). Rhythm. In Rentfrow, P.J., & Levitin, D. (ed.), Foundations in Music Psychology: Theory and Research. Cambridge, Mass.: The MIT Press. ISBN 9780262039277.

Geïnteresseerd om student-assistent (SA) te worden bij MCG? [Dutch]

Ben je student aan de UvA en op zoek naar een interessante bijbaan binnen de universiteit? De muziekcognitiegroep (MCG) is op zoek naar een student-assistent (SA) voor een wetenschapscommunicatieproject waarin een kennis- en luisterspel wordt ontwikkeld. 

MCG heeft dit jaar een prijs van de KNAW ontvangen om een kennis- en luisterspel te ontwikkelen met als doel te laten zien dat luisteraars muzikaler zijn dan dat ze zelf denken. Dit onder de titel Iedereen is muzikaal: Wat muziekcognitieonderzoek kan zeggen over de alledaagse luisteraar.

Doel van dit project is het bijeenbrengen van bestaande luistertestjes en demonstraties uit de verschillende publiekslezingen en media-optredens van MCG.

Op basis hiervan zal een aantrekkelijk en motiverend spel worden ontworpen; een spel dat feedback geeft over je luistertalenten, je voorkeuren en die een relatie legt met de bestaande wetenschappelijke literatuur. Doelgroep is iedereen die van muziek houdt en wil begrijpen hoe onze relatie met muziek in elkaar zit. 

Meer weten? 

Zie de advertentie, en hoe te solliciteren, op deze link. 

Interested in reading what music cognition is (or could be) about?

Music Cognition: The Basics (Routledge, 2021) considers the role of our cognitive functions, such as perception, memory, attention, and expectation in perceiving, making, and appreciating music.  (N.B. Use code SMA09 to get 20% 0ff.)

This volume explores the active role these functions play in how music makes us feel; exhilarated, soothed, or inspired. Grounded in the latest research in areas of psychology, biology, and cognitive neuroscience, and with clear examples throughout, this book concentrates on underappreciated musical skills such as sense of rhythm, beat induction, and relative pitch, that make people intrinsically musical creatures — supporting the conviction that all humans have a unique, instinctive attraction to music.

"Insights from one of the leading researchers working at the intersection of music, psychology, and computer science."  

Dan Levitin, author of This is your brain on music 

"A graceful and precise introduction into the intricacy of what ordinary humans manage to learn about music, naturally and automatically, just by listening." 

Gary Marcus, author of Guitar Zero 

"Honing demonstrates that ordinary listeners, whether children or adults, are a lot more musically savvy than they think they are."  

Sandra Trehub, Department of Psychology, University of Toronto

Hou je van podcasts? [Dutch]

Hou je van podcasts? Hier onder vier recentelijk verschenen afleveringen over het thema 'muzikale dieren'. 

Een headbangede zeeleeuw of een dansende kaketoe: er zijn genoeg voorbeelden van muzikale dieren te vinden op het internet. Maar zijn ze ook net zo muzikaal als mensen?  

 

• Universiteit van Nederland: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/zijn-dieren-net-zo-muzikaal-als-mensen
• Radio Swammerdam: https://soundcloud.com/swammerdam/muzikaliteit-bij-dieren
• BBC: https://play.acast.com/s/63fb67c5-f719-43f7-b264-390cd7edb120/414af9ec-0449-4a39-ade6-2d1f38f66c1b?seek=598
• NRC: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/11/07/onbehaarde-apen-zijn-wij-de-enige-muzikale-dieren-a2754249

Zijn álle dieren muzikaal? [Dutch]

Zijn álle dieren muzikaal? Klopt de aanname van Charles Darwin dat álle dieren melodie en ritme kunnen waarnemen en waarderen? Henkjan Honing licht dit toe tijdens een webinar georganiseerd door de KNAW over de communicatie tussen robots en dieren op 9 sep. Meld je aan via: https://bit.ly/3lvq5IS

Wat is het belang van wetenschapscommunicatie? [Dutch]

Op initiatief van het ministerie van OCW is bij de KNAW een fonds in het leven geroepen om wetenschappers te ondersteunen die zich structureel inspannen voor wetenschapscommunicatie. De Music Cognition Group is éen van de winnaars. Fred Weerman (decaan FGw van de UvA) bespreekt de do’s & don’ts van de wetenschapscommunicatie in zijn wekelijkse Vlog met penvoerder Henkjan Honing:

A look behind the scenes?

[Fragment from Q&A on The Evolving Animal Orchestra by science journalist Rachel Becker of The Verge]

"In June 2014, music cognition professor Henkjan Honing witnessed a strange sight: a sea lion named Ronan headbanging to a beat. When the beat sped up or slowed down, so did the bops of Ronan’s head. And when “Boogie Wonderland” by Earth, Wind & Fire started playing over the speakers, Ronan kept perfect time.

Moving with a beat may sound trivial to us humans. But Ronan’s rhythm, first published by researchers at the University of Santa Cruz in 2013, is a major clue in the quest to understand why we have music, and how it became such an important cornerstone of human culture. That’s the quest Honing, a professor at the University of Amsterdam, sets for himself in his new book, The Evolving Animal Orchestra, translated by Sherry Macdonald and published this week by MIT Press. 

The book follows Honing around the world — from Mexico, to Japan, to Santa Cruz, and back to the Netherlands. He meets animals with rhythm, and a man with none. Throughout, he grapples with the central question: why can humans perceive and appreciate music — and can other animals do it, too?" 

Read the full interview here.

More nons(ci)ence on music listening?

It happens more and more: a commercial company pays a researcher (or research group) to produce a research report, the results turn out to be (directly or indirectly) in favor of the company’s mission, and they decide to announce the results in a press release, without having the results go through the usual peer-review. And even worse, sometimes the report is not disclosed at all (see earlier blog).

Last September Spotify succeeded in getting the outcome of such a research project loud and clear in the media. Conclusion: Listening to music while you study makes you smarter (see, e.g., The Daily Mail or USA Today).

Well, there have been done a few, yet well-controlled experiments in the past on this topic. All with the conclusion that music listening can lead to enhanced performance on a variety of cognitive tests, but also that such effects are short-term and stem from the impact of music on arousal level and mood, which, in turn, affect cognitive performance (hence an indirect effect). However, this is not special to music: experiences other than music listening have similar effects (see earlier blogs).

NRC Next | 03 Oct 2013

Interestingly, the results announced in the media seem to contradict those findings. The principal researcher, Emma Gray, even goes so far as to give advise based on her findings: ‘The left side of the brain is used to process factual information and solve problems, which are key skills in these topics,’ and continues: ‘Listening to music with 50-80 beats per minute such as We Can’t Stop by Miley Cyrus and Mirrors by Justin Timberlake has a calming effect on the mind that is conducive to logical thought, allowing the brain to learn and remember new facts.’ Spotify's vice president of global communications enthusiastically adds: 'With millions of students streaming music on Spotify, it’s great to see the positive effect it could have on their studies.' Wonderful. That would indeed be great.

Unfortunately, the research report cannot be traced. Two journalists, wanting me to comment on it, could not get hold of the researcher nor the report. Peculiar if you bring out a press release, not? In the end, the journalists copied the results without being able to check the source. This is not only bad for science but also bad for journalism.

Is muziek een wondermiddel? [Dutch]

Op woensdagavond 17 januari 2018 vond de premiere plaats van de theatershow Miracles of Music in de grote zaal van het Concertgebouw, een theatercollege over hoe muziek uw brein beïnvloedt. Met live optredens van soulzangeres Berget Lewis, saxofonist Benjamin Herman en de Hayp Band o.l.v. Alvin Lewis.Ziei hieronder een selectie van de media-aandacht in aanloop van de voorstelling:

 

Zie 3 sterren recensie in het NRC.
Zie interview in het AD.

Maakt muziek je wijzer? [Dutch]

©NRC Arjen Born

Muziek moet, muziek doet je kind goed – dat is een populair idee onder ouders. Maar muziekles maakt een kind niet slim en doorgaans ook niet virtuoos, zo leert recent onderzoek. Muziek maken is vooral mooi, sociaal en inspirerend.

Afgelopen zaterdag verscheen er een zorgvuldig geschreven stuk over de effecten van muziekonderwijs door Hester van Santen in het Wetenschaps katern van NRC Handelsblad:

Muziek moet, muziek doet je kind goed – dat is een populair idee onder ouders. Maar muziekles maakt een kind niet slim en doorgaans ook niet virtuoos, zo leert recent onderzoek. Muziek maken is vooral mooi, sociaal en inspirerend.

Glenn Schellenberg (universiteit van Toronto): Die cheerleaders van muziekonderwijs hebben zich in de voet geschoten door erop te hameren dat muziek je slimmer maakt, dat het goed is voor alles. Nu dat niet zo blijkt te zijn, is hun belangrijkste argument van tafel. Ze hadden moeten zeggen: muziek maakt dat we kunnen dromen, dansen, bewegen. Muziek is belangrijk op zichzelf.

 Het volledige artikel is hier te lezen.

Muziektherapie werkt. Maar waarom? [Dutch]

© NRC Arjen Born

Muziek beïnvloedt menselijke emoties en heeft aantoonbaar therapeutisch effect. Maar hoe het precies werkt is onduidelijk. Vandaag verscheen een stuk van Gemma Venhuizen in het Wetenschaps katern van NRC Handelsblad:

"Een huisarts die je voorschrijft om tweemaal daags cello te spelen tegen je hoge bloeddruk. Of een apotheker die je als antidepressivum de complete orgelwerken van Bach meegeeft op cd. Ongeloofwaardig, muziek als geneesmiddel? Of juist wetenschappelijk interessant?

Er zijn talloze onderzoeken die benadrukken dat muziek een therapeutisch effect heeft. Dat het luisteren naar klassieke concerten angst en stress kan verminderen en de bloeddruk kan verlagen, bijvoorbeeld. Maar ook dat mensen met Parkinson zich makkelijker kunnen bewegen dankzij muziek, en dat mensen die een hersenbloeding hebben gehad opnieuw leren spreken dankzij muziek.

Bij tal van neurologische aandoeningen en psychische stoornissen wordt muziektherapie toegepast, waarbij mensen onder therapeutische begeleiding zelf muziek maken, om depressieve klachten te verlichten, cognitieve achteruitgang te remmen en te helpen bij het reguleren van emoties.

Muziek lijkt het medicijn van de toekomst, kortom. Maar volgens Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam, is dat op z’n zachtst gezegd toekomstmuziek."

Het volledige artikel is hier te lezen.

Nattevingerwerk? [Dutch]

NRC Handelsblad Opinie (20 mei 2014)

Afgelopen weekend verscheen er een column in het NRC met de titel Natte Vinger, via de sociale media aangekondigd als een “column over ons gretige geloof in de wetenschap” (NRC Handelsblad, 18 mei 2014). Met een aantal zaken in het stuk kan iedereen het eens zijn: het soms ten onrechte aannemen van wetenschappelijke ‘feiten’ die geen feiten zijn, bijvoorbeeld, is inderdaad betreurenswaardig. Waar het echter mis gaat is de dik aangezette teleurstelling van columnist Bas Heijne in de wetenschap zelf. Wetenschappelijke ‘feiten’ zouden nattevingerwerk zijn en ons valse, ongefundeerde hoop geven: “De hoop die de wetenschap ons biedt – het is bidden in de kerk, maar dan anders.”

Hier slaat Heijne de plank mis. Het mooie van wetenschap is nu juist dat je er niet in hoeft te geloven. Je kan de bronnen traceren, de onderbouwing checken en verifiëren, het experiment nadoen, etc. Dat Heijne teleurgesteld is als een wetenschappelijk ‘feit’ weerlegd wordt en een nieuw inzicht een eerder ‘feit’ falsificeert (onderzoekers van de Johns Hopkins universiteit lieten zien dat het antioxidant resveratrol in wijn en chocolade geen effect heeft op onze gezondheid), dan is hem de essentie van wetenschappelijk onderzoek ontgaan. Dat is jammer, want ook de journalistiek heeft een verantwoordelijkheid in het communiceren en evalueren van wetenschappelijke resultaten [zie tevens NRC Next, 3 oktober 2013]. Het pleit juist voor de wetenschap dat ze haar mening steeds weer wijzigt in het licht van nieuwe (en zelf-vergaarde) feiten; de uitkomsten zijn steeds weer te controleren. Wetenschappers die daar het handje mee lichten ondermijnen natuurlijk het vertrouwen in de wetenschap en dat is erg genoeg, maar een columnist die op grond hiervan suggereert dat wetenschap ons geen ‘evidence-based’ voortschrijdend inzicht verschaft, is ziende blind.

Henkjan Honing
Pim Levelt

[Zie NRC Handelsblad en NRC Next van 20 mei 2014]

Zorgen muzieklessen voor betere Cito-score? [Dutch]

'Van zingen krijg je een fijn gevoel'

Vandaag verscheen er een reportage in NRC Handelsblad / NRC Next met de titel Van zingen krijg je een fijn gevoel over de kinderen van de Kathedrale Koorschool in Utrecht die, volgens een onderzoek van Jaap Dronkers in opdracht van RTL, uitzonderlijk hoog scoorde op de landelijke Cito toets. Zou dat komen omdat op die school muziek een prominente plaats inneemt?

Het is een aantrekkelijke gedachte, en niet alleen voor degenen die het muziekonderwijs een warm hart toedragen. Lekker muziek maken en dan, als een soort bonus, ook nog eens hogere cijfers! Het is een gedachte die al vaker is aangevoerd om het belang van het muziekonderwijs te verdedigen in tijden van bezuinigingen. Dit alles onder het motto: muziek maakt je slimmer!

Het is echter maar de vraag of dat zo is. En als dat zo is, waardoor dat komt. (N.B. Met het mogelijke feit dat 'muziek slimmer maakt' het belang van muziek aantonen, en niet met een intrinsieke eigenschap van muziek zelf, is natuurlijk curieus. Maar daarover een andere keer meer.)

Fragment uit NRC van 23 december 2013.

Er is een rijke literatuur van muziekpedagogische teksten die de positieve invloed van muziek op het (andere) onderwijs tot waarheid promoveert – denk bijvoorbeeld aan Musik(erziehung) und ihre Wirkung van Hans Günther Bastian. Wederom, het is een sympathieke gedachte, maar is er ook wetenschappelijk onderbouwing voor te vinden?

Er leeft bij veel muziekpedagogen de begrijpelijke en ten dele terechte overtuiging dat je van muziek maken veel opsteekt, en niet alleen direct (near transfer) i.e. op de muziekvaardigheden zelf, maar ook indirect (far transfer): sociale en cognitieve vaardigheden — zoals geheugen, IQ, concentratie en scores voor vakken als lezen, schrijven en rekenen —, zouden er aanzienlijk door verbeteren. Voor dat laatste is echter nog maar weinig onderbouwing te vinden. Of preciezer gezegd: de beschikbare onderzoeksresultaten zijn alles behalve eenduidig.

Artur Jaschke et al. (2013) vergeleken onlangs een groot aantal representatieve studies met de conclusie dat voor veel zaken (zoals lezen, schrijven, rekenen) de wetenschappelijke uitkomsten vaak zover uiteen lopen dat er geen eenduidige conclusie te trekken is. Dit lijkt meestal veroorzaakt te worden door de gebruikte methode en relatief kleine schaal waarop de studies zijn uitgevoerd.

Een uitzondering is een Canadese studie (Schellenberg, 2004) waarin 150 6-jarige kinderen een jaar lang kunstonderwijs (muziek of toneel) werd aangeboden en vergeleken met een controle groep (o.a. gematched wat betreft opleiding en inkomen van de ouders) die het pas een jaar later aangeboden kreeg. Door het ontwerp van de studie (o.a. met gerandomiseerde toekenning aan groepen) kon het beter scoren op een IQ-test na een jaar muziekles verklaart worden als zijnde veroorzaakt door de muziekles. 

Prachtig onderzoek, maar door de gebruikte methode en de schaal waarop het moet worden uitgevoerd nogal kostbaar, en wellicht daarom maar weinig gedaan. We lijken niet alleen muziek een luxe te vinden, het begrijpen ervan ook.

Jaschke, A. C. et al. (2013) Music education and its effect on intellectual abilities in children: a systematic review. Reviews in the Neurosciences, 24, 6, 665–675. [een pre-print is hier te vinden]

Schellenberg, E. G. (2004). Music lessons enhance IQ. Psychological Science, 15 (8), 511-4 PMID: 15270994